Ομιλία του προέδρου του Πανελλήνιου Συλλόγου Μεταμοσχευθέντων Εκ Νεφρού

omiliaΟμιλία του  προέδρου του Πανελλήνιου Συλλόγου Μεταμοσχευθέντων Εκ Νεφρού στη Εταιρεία Πολιτισμού Επιστημών  και Κοινωνικής Παρέμβασης του Δήμου Νίκαιας.

Κύριε Πρόεδρε ,κύριοι Βουλευτές, κύριε Δήμαρχε της Νίκαιας, εκλεκτοί προσκεκλημένοι, αξιότιμοι κυρίες και κύριοι,

Εκ μέρους του  Πανελλήνιου Συλλόγου Μεταμοσχευθέντων Εκ Νεφρού χαιρετίζω την λαμπρή σας πρωτοβουλία να διοργανώσετε αυτή την εκδηλωση που στόχο έχει να ενημερώσει τα μελη και τους φίλους της κοινωνική σας Οργάνωσης για τις μεταμοσχεύσεις και να διαδώσει την ιδέα της  δωρεάς ιστών και οργάνων σώματος στην περιοχή σας.

 Η μεταμόσχευση είναι μία κορυφαία ιατρική πράξη , κατά την οποία υγιή όργανα όπως οι νεφροί, η καρδιά, το συκώτι, οι πνεύμονες, και  ιστοί ή κύτταρα όπως είναι το δέρμα, τα οστά, τα νεύρα, οι βαλβίδες της καρδιάς, ο κερατοειδής χιτώνας του οφθαλμού, τα αιμοποιητικά κύτταρα κ.λπ, μεταφέρονται από ένα ζωντανό ή αποβιώσαντα  δότη σε έναν χρονίως πάσχοντα συνάνθρωπο μας με σκοπό την αποκατάσταση της λειτουργίας των οργάνων του. Η μεταμόσχευση, η οποία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της ιατρικής του 20ού αιώνα έχει καθιερωθεί πλέον σήμερα ως μία θεραπευτική πρακτική που επιτρέπει την αποκατάσταση των λειτουργιών του σώματος που είχαν μέχρι εκείνη τη στιγμή χαθεί και σε μερικές περιπτώσεις είχαν μερικώς υποκατασταθεί από μία μηχανικού τύπου μέθοδο. Όπως στη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου η οποία είναι πάθηση, μη αναστρέψιμη και συνεχώς  επιδεινούμενη και στην οποία ο νεφροπαθής για να κρατηθεί στην ζωή χρειάζεται τεχνητή υποστήριξη υποβαλλόμενος στην αιμοκάθαρση ,η περιτοναϊκή κάθαρση .
Βασική προϋπόθεση για την πραγματοποίηση της μεταμόσχευσης είναι η ύπαρξη του πολυπόθητου μοσχεύματος για τον χρόνια πάσχοντα ασθενή .
Οι μεταμοσχεύσεις διακρίνονται σε δυο κατηγορίες ανάλογα με την πηγή προέλευσης του μοσχεύματος.
α) οι ζώσες μεταμοσχεύσεις που το μόσχευμα προέρχεται από ζώντες δότες  συγγενείς Α και Β βαθμού του υπό μεταμόσχευση ασθενούς (πατέρας μητερα ,αδελφος , συζυγος).
Β) οι μεταμοσχεύσεις που το μόσχευμα προέρχεται από αποβιώσαντες συνανθρώπους μας όταν βρεθούν στην κατάσταση του εγκεφαλικού θανάτου και οι οποίοι θα πρέπει να είναι δωρητές οργάνων η να συναινέσουν οι συγγενείς τους για την δωρεά των οργάνων τους.
Η δωρεά οργάνων είναι μια απόφαση μεγάλης ηθικής αξίας. Είναι η ίδια η ζωή. Είναι η  απόφαση να προσφέρεις, χωρίς αντάλλαγμα ένα μέρος του σώματός σου για την υγεία και ευημερία ενός άλλου ανθρώπου. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγαλοψυχία της χειρονομίας. Αποτελεί μια γνήσια πράξη αγάπης , αλληλεγγύης και  απόλυτης ανιδιοτέλειας.
Οι ζώντες δοτές  η οι αποβιώσαντες δωρητές ιστών και οργάνων καθώς και οι συγγενείς τους , που μέσα στο μεγάλο τους πόνο βρήκαν το θάρρος να δωρίσουν τα όργανα των οικιών τους αξίζουν εξαιρετικής  τιμής και ευνομοσύνης .
Παρά τη σαφή βελτίωση που έχει γίνει στη αύξηση των μεταμοσχεύσεων στη χώρα μας  τα τελευταία χρόνια, παραμένουμε ακόμη καθηλωμένοι στις τελευταίες θέσεις των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μόνο το 0,86% των Ελλήνων πολιτών είναι δωρητές οργάνων, έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που είναι στο 12%.

Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα η χώρα μας κατείχε την τελευταία θέση σε αριθμό δυνητικών δοτών με 8,8  δότες ανά εκατομμύριο πληθυσμού, όταν ο  ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 16 δότες ανά εκατομμύριο .Την ίδια στιγμή  η αναλογία για την  Ισπανία και η Αυστρία φτάνει το  33,8 και 23,3 αντίστοιχα δότες ανά εκατομμύριο .
Η λίστα αναμονής των υποψηφίων ληπτών για μεταμόσχευση σύμφωνα με τα δεδομένα του ΕΟΜ φτάνει τους  967 συνανθρώπους μας  εκ των οποίων οι 910  αναμένουν νεφρό 16 καρδιά 35 συκώτι και 6 πνεύμονες .
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι γιατί, εφόσον μοιάζει τόσο αυτονόητη αυτή η πράξη της δωρεάς  , οι άνθρωποι να διστάζουν στο να γίνουν δωρητές. Οι λόγοι που αναστέλλουν την διάθεση κάποιου να γίνει δωρητής οργάνων είναι  ψυχολογικοί ,κοινωνικοί και οργανωτικοί . Ο κυριότερος όμως  λόγος  οφείλεται  στο έλλειμμα ενημέρωσης και σωστής πληροφόρησης.
Από ψυχολογικής πλευράς η δωρεά οργάνων παραπέμπει στο θάνατο ,στο φόβο που τον συνοδεύει και στην ανάγκη μας , να απωθήσουμε την ιδέα του. Επίσης, παραπέμπει σε ανυπόστατες αντιλήψεις για την ακεραιότητας του σώματος, ακόμη και μετά   θάνατον.
Στην πραγματικότητα όμως η αφαίρεση ιστών και οργάνων γίνεται με τον προσήκοντα σεβασμό στο σώμα του νεκρού, χωρίς να παραμορφώνεται  το σώμα, η όψη ή τα χαρακτηριστικά του.
Από κοινωνικής πλευράς υπάρχει μια επιφυλακτικότητα του κόσμου που εκφράζεται με διαφορά  ερωτήματα και φοβίες  που διατυπώνονται όπως :

Μήπως όταν αρρωστήσω και βρεθώ σε μια μονάδα εντατικής θεραπείας οι γιατροί δεν δώσουν την μάχη για να σωθώ αλλά θα επιταχύνουν το θάνατό μου, όταν γνωρίζουν ότι είμαι δωρητής οργάνων ; Αυτοί οι φόβοι σε μεγάλο βαθμό οφείλονται  σε έλλειψη πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης του πληθυσμού από την πολιτεία, γιατί η έναρξη της μεταμοσχευτικής  διαδικασίας προϋποθέτει την πιστοποίηση του εγκεφαλικού θανάτου. Η διάγνωση του εγκεφαλικού θανάτου γίνεται σύμφωνα με το νόμο με την ομόφωνη γνώμη τριών ειδικών και έμπειρων γιατρών σε αυτό το θέμα οι οποίοι δεν ανήκουν σε καμιά μεταμοσχευτική ομάδα και είναι α) ο θεράπων ιατρός (εντατικολόγος) του ασθενούς, β) ένας νευρολόγος  η νευροχειρουργός και  γ) ένας αναισθησιολόγος.

Επίσης αρνητική επίδραση ασκούν φαινόμενα αγοραπωλησίας των μοσχευμάτων που συντελούνται  σε κάποιες χώρες που υπάρχει εκτεταμένη φτώχεια και εξαθλίωση όπως στην Ινδία, το  Πακιστάν, τις  Φιλιππίνες, το Ιράν κλπ. Είναι γνωστές σε όλους μας από τις εφημερίδες και την  τηλεόραση οι ιστορίες φρίκης που γίνονται σε αυτές τις χώρες με τα κυκλώματα των παράνομων μεταμοσχεύσεων. Κάποιοι γιατροί όπως ο επονομαζόμενος δόκτωρ τρόμος Αμίτ Κουμάρ στην Ινδία ,που εξαπατούσε εξαθλιωμένους εργάτες με λίγα δολάρια η με υποσχέσεις εξεύρεσης εργασίας ,τους έπαιρνε τα νεφρά  και στη συνέχεια τα μεταμόσχευε έναντι υψηλοτάτης αμοιβής σε νεφροπαθείς από την Ευρώπη ,την Αμερική ,τον Καναδά, τη Σαουδική Αραβία. Διαφωνούμε  ολοκληρωτικά με αυτού του είδους τις  πρακτικές και τις καταδικάζουμε. Στη χώρα μας τέτοια φαινόμενα δεν ευδοκιμούν γιατί το νομικό πλαίσιο που διέπει τις μεταμοσχεύσεις είναι αυστηρότατο και δεν αφήνει κανένα περιθώριο για κάτι τέτοιο.

Από οργανωτικής πλευράς δυσχέρειες προκαλούν οι αδυναμίες των Μ Ε Θ.
Η  οργάνωση των μονάδων εντατικής θεραπείας που αποτελεί την κύρια πηγή μοσχευμάτων παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες σε υλικοτεχνικές και σε νοσηλευτικές υποδομές και ο  ρόλος του «συντονιστή μεταμοσχεύσεων», είναι υποβαθμισμένος. Η έλλειψη κλινών εντατικής θεραπείας δημιουργεί συνωστισμό βαρέων περιστατικών έξω από τις υπάρχουσες μονάδες με αποτέλεσμα κάποιοι συνάνθρωποί μας που θα μπορούσαν να σωθούν να καταλήγουν στο μοιραίο, και περιστατικά εγκεφαλικού θανάτου να μην μπορούν αξιοποιηθούν για  την δωρεά οργάνων. Άμεσα η πολιτεία θα πρέπει να καλύψει αυτές τις ανάγκες ώστε  οι ΜΕΘ να λειτουργούν  πιο αποτελεσματικά  και να δίνουν όλες μοσχεύματα .
Επίσης να αναβαθμιστεί ο ρόλος  κλειδί του συντονιστή  μεταμοσχεύσεων ο οποίος  πρέπει να υπάρχει σε κάθε ΜΕΘ και ο οποίος αφ ενός μεν θα αναλαμβάνει να πείθει τους συγγενείς να δωρίσουν τα όργανα του εκλιπόντος,  και αφ ετέρου  δε , θα διεκπεραιώνει τις διαδικασίες με το ΕΟΜ για την διάθεση των μοσχευμάτων σε κάποιο μεταμοσχευτικό κέντρο .
Η έλλειψη όμως συστηματικής οργανωμένης και συνεχούς ενημέρωσης των πολιτών είναι μια ακόμη σημαντική παράμετρος στο μικρό αριθμό δωρητών στη χώρα μας. Πρέπει να ξεπεραστεί το έλλειμμα ενημέρωσης της κοινωνίας μας για τη δωρεά οργάνων, να διαλυθούν  συγχύσεις ,προκαταλήψεις, φοβίες και  καχυποψίες . Ο Ελληνικός λαός  είναι μεγαλόψυχος και ευαίσθητος σε τέτοια θέματα, αρκεί να γνωρίζει και να έχει υπεύθυνη ενημέρωση . Αποτελεί επιτακτική ανάγκη ο σχεδιασμός μια οργανωμένης , σοβαρής και συνεχούς προβολής  της ιδέας της δωρεάς ιστών και οργάνων σώματος  σε κάθε κοινωνικό χώρο και με κάθε  πρόσφορο μέσο  επικοινωνίας και ενημέρωσης.
Η  αφετηρία της καμπάνιας  για την δωρεά οργάνων θα πρέπει να ξεκινά από το Γυμνάσιο ,να διατρέχει όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες  και  να φτάνει έως  τα ΤΕΙ και τα ΑΕΙ . Να επεκτείνεται στο στρατό, στα σώματα ασφαλείας και να εξαπλώνεται σε ολόκληρη την κοινωνία .
Το περιεχόμενο αυτής της καμπάνιας θα πρέπει να εκλαϊκεύει την έννοια της δωρεάς, την αλληλεγγύη προς το συνάνθρωπο, αλλά και την προσφορά ως αξία ζωής. Να αναλύει διαφορές ένιες και ιατρικές ορολογίες όπως τι είναι μεταμόσχευση , τι είναι ο εγκεφαλικός θάνατος   τι είναι το κώμα τι είναι Ιστοσυμβατότητα κ,λ,π.. Να προβάλλει τις υπέρτατες πράξεις προσφοράς κάποιων συνανθρώπων μας που μέσα στην τραγικότητα τους βρήκαν την δύναμη να χαρίσουν τα όργανα του προσφιλούς τους προσώπου.
Μια τέτοια μεγάλη συστηματική εκστρατεία ενημέρωσης χρειάζεται την οικονομική υποστήριξη της πολιτείας αλλά και του ιδιωτικού τομέα.
Την πρωτοβουλία  αυτής της μεγάλης καμπανιάς πρέπει να αναλάβει το αρμόδιο Υπουργείο Υγείας και κοινωνικής αλληλεγγύης μέσω του ΕΟΜ .Εδώ σημαντικό ρόλο επισης μπορεί να παίξουν οι  επιστημονικοί φορείς , οι μη κυβερνητικές οργανώσεις ,καθώς και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, με ενημερωτικά προγράμματα αλλά και διαφημιστικά σποτ  σε ώρες όμως  υψηλής  τηλεθέασης .
Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι

Εμείς οι μεταμοσχευμένοι που γευτήκαμε την αξία της δωρεάς και άλλαξε ριζικά η ζωή μας προς το καλύτερο είμαστε μια από τις πιο ευαισθητοποιημένες κοινωνικές ομάδες που ενδιαφέρονται  για την  αύξηση των μεταμοσχεύσεων  στη χώρα μας . Δεν ξεχνάμε το προσωπικό Γολγοθά που διανύσαμε για να φτάσουμε στην ανάσταση της μεταμόσχευσης μας. Δεν ξεχνάμε επίσης τους συνασθενείς μας που σήμερα βιώνουν το μαρτύριο και περιμένουν καρτερικά στη λίστα αναμονής για το χαρμόσυνο νέο ,για το πολυπόθητο μόσχευμα . Θεωρούμε επιτακτική την ανάγκη να προωθηθεί η ιδέα της δωρεάς ιστών και οργάνων σε όλη την κοινωνία  ,να μεγαλώσει η εμπιστοσύνη των πολιτών στη μεγάλη αυτή ιδέα. Η επιτυχημένη χρονιά  του 2008 για τις μεταμοσχεύσεις στη χωρά μας. Θα πρέπει να  συνεχιστεί  με τον  ίδιο  ρυθμό  και στο 2009  και τα επόμενα χρόνια με στόχο την μείωση της λίστας αναμονής έως και την εξάλειψή της.
Τα θεαματικά αυτά αποτελέσματα για να έχουν συνέχεια και παραπέρα ανάπτυξη απαιτούν ένα νέο σχεδιασμό της μεταμοσχευτικής πολιτικής της χώρας μας που θα λαμβάνει υπόψη του τα διεθνή  επιτυχημένα προγράμματα και την πλούσια συσωρευμένη ελληνική εμπειρία.

Επί πλέον χρειάζεται εκσυγχρονισμός και συμπλήρωση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου,
α) με επέκταση  των  ζώντων δοτών από το 1ο και 2ο βαθμό συγγενείας  που ισχύει σήμερα  έως και το 4ο βαθμό εξ αίματος σε ευθεία η πλάγια γραμμή και  μέχρι του 2ου βαθμού σε συγγενείς εξ αγχιστείας δηλαδή Ανιψιοί, θείοι, θείες, πρώτα ξαδέλφια ,πεθερός πεθερά, γαμπρός ,νύφη ,κουνιάδος ,κουνιάδα.

Β) Να καθιερωθεί και στη χώρα μας ο θεσμός της  εικαζόμενης συναίνεσης στη δωρεά οργάνων δηλαδή κάθε ενήλικος πολίτης να θεωρείται υποψήφιος δωρητής μετά θάνατο.
Όσοι δεν συναινούν η και εκείνοι που επιθυμούν να αλλάξουν γνώμη να μπορούν να το δηλώνουν  ανά πασά στιγμή με μια απλή δήλωση σε κάποιο δημόσιο φορέα (ΕΟΜ, Ασφαλιστικό Ταμείο,τοπική αυτοδιοίκηση, ένοπλες δυναμεις ,αστυνομία κ.λ.π.) καθώς και με οποιαδήποτε ηλεκτρονικό μέσο  επικοινωνίας .
γ) Να αναβαθμιστεί ο ρόλος του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων διοικητικά και οικονομικά .
Και τέλος  Να διατηρηθεί και να ενδυναμωθεί  ο δημόσιος χαρακτήρας των μεταμοσχεύσεων.

Με αυτές τις λίγες σκέψεις ελπίζω να συνεισέφερα στον προβληματισμό σας ώστε να γίνετε δωρητές ιστών και οργάνων σώματος για μεταμόσχευση αλλά και ταυτόχρονα  πρεσβευτές της ιδέας  της δωρεάς και σε άλλους ανθρώπους στο περιβάλλον σας.  Σας Ευχαριστώ θερμά

Αθήνα 27.04.2009.